Bakit mas marami ang bumibili ng mangga kapag mura ito, at kumokonti kapag tumaas ang presyo? Ang sagot ay nasa konsepto ng demand, isa sa pinakamahalagang aralin sa Ekonomiks ng Araling Panlipunan 9. Sa araling ito, tatalakayin natin ang kahulugan ng demand, ang Batas ng Demand, ang demand schedule, demand curve at demand function, pati ang mga salik na nakaaapekto rito.
Ano ang Demand?
Ang demand ay ang dami ng produkto o serbisyo na gusto at kayang bilhin ng mamimili sa iba’t ibang presyo sa loob ng isang takdang panahon.
Mahalaga ang dalawang kondisyon: gusto at kaya. Kung gusto mo ng bagong cellphone pero wala kang pambili, hindi pa ito maituturing na demand. Kailangang may kakayahan ka ring magbayad.
Kaugnay nito ang konsepto ng kakapusan: dahil limitado ang kita ng tao, kailangan niyang pumili kung ano ang bibilhin at gaano karami.
Ang Batas ng Demand
Ayon sa Batas ng Demand, may magkasalungat (inverse) na ugnayan ang presyo at ang dami ng gustong bilhin, ceteris paribus (kung ang ibang salik ay hindi nagbabago).
- Kapag tumaas ang presyo, bumababa ang dami ng gustong bilhin.
- Kapag bumaba ang presyo, tumataas ang dami ng gustong bilhin.
Bakit ito nangyayari?
- Substitution effect – Kapag tumaas ang presyo ng isang produkto, naghahanap ang mamimili ng mas murang kapalit. Halimbawa, kapag mahal ang baboy, bumibili ng manok o isda.
- Income effect – Kapag tumaas ang presyo, lumiliit ang halaga ng kita ng mamimili, kaya mas kaunti ang kaya niyang bilhin.
Demand Schedule
Ang demand schedule ay talahanayang nagpapakita ng dami ng gustong bilhin sa bawat presyo. Narito ang halimbawa ng demand ni Ana sa tinapay:
| Presyo bawat piraso (₱) | Dami ng gustong bilhin (Qd) |
|---|---|
| 5 | 40 |
| 10 | 30 |
| 15 | 20 |
| 20 | 10 |
| 25 | 0 |
Makikita na habang tumataas ang presyo, bumababa ang dami ng gustong bilhin. Ito ang Batas ng Demand.
Demand Curve
Ang demand curve ay grapikong paglalarawan ng demand schedule. Nasa vertical axis (Y) ang presyo at nasa horizontal axis (X) ang dami. Dahil magkasalungat ang ugnayan, ang kurba ay pababa mula kaliwa pakanan (downward sloping).
Demand Function
Ang demand function ay matematikong anyo ng ugnayan ng presyo at dami:
Qd = a − bP, kung saan ang Qd ay dami ng gustong bilhin, ang P ay presyo, ang a ay dami kapag zero ang presyo, at ang b ay pagbabago ng Qd sa bawat pagbabago ng presyo.
Sa halimbawa sa itaas, ang demand function ay Qd = 50 − 2P.
- Kapag P = ₱10: Qd = 50 − 2(10) = 30
- Kapag P = ₱20: Qd = 50 − 2(20) = 10
Indibidwal na Demand at Market Demand
Ang indibidwal na demand ay demand ng isang mamimili lamang, gaya ng demand ni Ana sa tinapay. Ang market demand naman ay kabuuan ng demand ng lahat ng mamimili sa pamilihan sa bawat presyo.
| Presyo (₱) | Ana | Ben | Carla | Market demand |
|---|---|---|---|---|
| 10 | 30 | 20 | 10 | 60 |
| 20 | 10 | 8 | 2 | 20 |
Pinagsasama ang dami ng gustong bilhin ng bawat mamimili sa parehong presyo upang makuha ang market demand. Ito ang ginagamit ng mga negosyo at ng pamahalaan sa pagsusuri ng pamilihan.
Mga Salik na Nakaaapekto sa Demand (Bukod sa Presyo)
Kapag nagbago ang mga salik na ito, lumilipat ang buong demand curve: pakanan kung tumaas ang demand, pakaliwa kung bumaba.
| Salik | Paliwanag | Halimbawa |
|---|---|---|
| Kita | Sa normal goods, tumataas ang demand kapag tumaas ang kita. Sa inferior goods, bumababa ang demand kapag tumaas ang kita. | Mas maraming bumibili ng karne kapag tumaas ang sahod. |
| Panlasa o kagustuhan | Nakaaapekto ang uso, anunsiyo at personal na gusto. | Dumami ang bumibili ng milk tea nang ito ay sumikat. |
| Dami ng mamimili | Mas maraming tao, mas mataas ang demand. | Tumataas ang demand sa school supplies tuwing pasukan. |
| Presyo ng kaugnay na produkto | Substitute: kapalit na produkto. Complementary: magkasamang ginagamit. | Kapag mahal ang kape, tumataas ang demand sa tsaa. Kapag mahal ang gasolina, bumababa ang demand sa kotse. |
| Inaasahan (expectations) | Inaasahang pagbabago sa presyo o kita sa hinaharap. | Bumibili nang marami ang tao bago ang inaasahang pagtaas ng presyo. |
Pagbabago sa Quantity Demanded vs. Pagbabago sa Demand
| Pagbabago sa quantity demanded | Pagbabago sa demand |
|---|---|
| Dulot ng pagbabago sa presyo ng produkto mismo | Dulot ng ibang salik (kita, panlasa, dami ng mamimili, atbp.) |
| Paggalaw sa kahabaan ng iisang demand curve | Paglipat ng buong demand curve pakanan o pakaliwa |
Kahalagahan ng Pag-aaral ng Demand
- Natutulungan ang mamimili na maging matalino sa pagpili ng bibilhin.
- Nagagamit ng negosyante sa pagtatakda ng presyo at dami ng produkto.
- Nagagamit ng pamahalaan sa paggawa ng patakaran, gaya ng pagkontrol sa presyo at pagtugon sa implasyon.
Mas mauunawaan mo ang demand kapag kasama ang ugnayan ng sambahayan at bahay-kalakal sa paikot na daloy ng ekonomiya. Balikan din ang kahulugan at kahalagahan ng ekonomiks.
Pagsasanay
A. Gamitin ang demand function na Qd = 80 − 4P.
- Ano ang Qd kapag P = ₱5?
- Ano ang Qd kapag P = ₱15?
- Sa anong presyo magiging zero ang Qd?
B. Pakanan o pakaliwa ang paglipat ng demand curve?
- Tumaas ang sahod ng mga manggagawa (normal good).
- Lumabas ang balitang hindi ligtas ang isang produkto.
- Dumami ang turista sa isang bayan.
Mga Sagot:
- A: 1. 80 − 20 = 60; 2. 80 − 60 = 20; 3. ₱20 (80 − 4P = 0, P = 20)
- B: 1. pakanan; 2. pakaliwa; 3. pakanan
Mga Madalas Itanong (FAQ)
Ano ang pagkakaiba ng demand at quantity demanded?
Ang demand ay ang buong ugnayan ng presyo at dami (ang buong schedule o kurba). Ang quantity demanded ay ang tiyak na dami sa isang partikular na presyo.
Ano ang ibig sabihin ng ceteris paribus?
Latin ito na nangangahulugang “ang ibang bagay ay hindi nagbabago.” Ginagamit ito upang masuri ang epekto ng presyo lamang sa demand.
Bakit pababa ang demand curve?
Dahil sa Batas ng Demand: habang tumataas ang presyo, bumababa ang dami ng gustong bilhin, dulot ng substitution effect at income effect.
Ano ang normal good at inferior good?
Ang normal good ay produktong tumataas ang demand kapag tumaas ang kita. Ang inferior good ay produktong bumababa ang demand kapag tumaas ang kita, dahil lumilipat ang tao sa mas mataas na kalidad na kapalit.