Uri ng Pangngalan: Pantangi at Pambalana (May Halimbawa)

Ang pangngalan (sa Ingles, noun) ay salitang tumutukoy sa ngalan ng tao, hayop, bagay, lugar, o pangyayari. Isa sa mga unang paraan ng pag-uuri nito ay ayon sa uri: ang pantangi at ang pambalana. Sa araling ito, aalamin natin ang kahulugan ng bawat isa, ang tamang paggamit ng malaking titik, maraming halimbawa sa talahanayan at pangungusap, at isang pagsasanay na may sagot.

Dalawang Uri ng Pangngalan

• Pangngalang Pantangi (Proper Noun)
• Pangngalang Pambalana (Common Noun)

Ano ang Pangngalang Pambalana?

Ang pangngalang pambalana ay karaniwan o pangkalahatang ngalan ng tao, hayop, bagay, lugar, o pangyayari. Hindi ito tumutukoy sa isang tiyak na pangalan. Nagsisimula ito sa maliit na titik, maliban kung ito ang unang salita ng pangungusap.

Mga halimbawa: lola, anak, bata, guro, doktor, aso, pusa, lapis, aklat, lungsod, paaralan, bansa, ilog, bundok, kaarawan, pista

1. Ang bata ay dinala sa pagamutan.
2. Bumisita ang guro sa kanyang mga mag-aaral.
3. Tahimik ang aming lungsod tuwing gabi.

Ano ang Pangngalang Pantangi?

Ang pangngalang pantangi ay tiyak o tanging ngalan ng tao, hayop, bagay, lugar, o pangyayari. Palagi itong nagsisimula sa malaking titik, saanman ito ilagay sa pangungusap.

Mga halimbawa: Jose Rizal, Gabriela Silang, Lungsod Quezon, Pilipinas, Asya, Ilog Pasig, Bulkang Mayon, Pasko, Araw ng Kalayaan, Mababang Paaralan ng Sta. Cruz

1. Si Jose Rizal ay ipinanganak sa Calamba, Laguna. Basahin ang talambuhay ni Dr. Jose P. Rizal.
2. Ang Lungsod Quezon ang pinakamataong lungsod sa Kalakhang Maynila.
3. Ang Pilipinas ay isang kapuluan sa Timog-Silangang Asya.

Talahanayan: Pambalana at Katapat na Pantangi

Kategorya	Pambalana	Pantangi
Tao	bayani	Andres Bonifacio
Tao	guro	Gng. Santos
Hayop	aso	Bantay
Gusali	palasyo	Palasyo ng Malacañang
Bagay	aklat	Noli Me Tangere
Lugar	bulkan	Bulkang Mayon
Lugar	lawa	Lawa ng Laguna
Lugar	paaralan	Unibersidad ng Pilipinas
Pangyayari	pista	Pista ng Pahiyas
Pangyayari	pagdiriwang	Araw ng Kalayaan
Panahon	buwan	Agosto
Panahon	araw	Lunes

Mga Tuntunin sa Paggamit ng Malaking Titik

1. Malaking titik ang unang letra ng pangalan ng tao: Maria Clara, Juan dela Cruz.
2. Malaking titik ang pangalan ng lugar: Davao, Ilog Cagayan, Bundok Apo.
3. Malaking titik ang araw, buwan, at pagdiriwang: Biyernes, Disyembre, Bagong Taon.
4. Malaking titik ang pamagat ng aklat at akda: Florante at Laura, Ibong Adarna.
5. Malaking titik ang pangalan ng institusyon at samahan: Kagawaran ng Edukasyon, Senado ng Pilipinas.
6. Ang pambalana ay nagsisimula lamang sa malaking titik kung ito ang unang salita ng pangungusap: Lapis ang hiniram ko.

Para sa iba pang tuntunin sa pagsulat, basahin ang Ortograpiya: Kahulugan at Halimbawa.

Paano Malalaman Kung Pantangi o Pambalana?

• Itanong: “Tiyak bang pangalan ito?” Kung oo, pantangi. Kung pangkalahatan, pambalana.
• Tingnan ang panandang ginamit: madalas na si, ni, kay ang kasama ng pantanging ngalan ng tao (hal. si Ana), samantalang ang, ng, sa ang kasama ng pambalana (hal. ang bata).
• Tandaan na may katapat na pambalana ang bawat pantangi: Ilog Pasig → ilog.

Iba Pang Paraan ng Pag-uuri ng Pangngalan

Bukod sa pantangi at pambalana, inuuri rin ang pangngalan ayon sa:

• Kasarian – panlalaki, pambabae, di-tiyak, walang kasarian. Basahin ang Kasarian ng Pangngalan.
• Kailanan – isahan, dalawahan, maramihan. Halimbawa: bata (isahan), magkapatid (dalawahan), mga bata (maramihan).
• Konkreto at di-konkreto – nahahawakan o hindi. Basahin ang Konkreto at Di-konkretong Pangngalan.

Pagsasanay

A. Isulat ang PT kung pantangi at PB kung pambalana.

1. Bulkang Taal
2. simbahan
3. Emilio Aguinaldo
4. pusa
5. Hunyo
6. bayan

B. Ibigay ang katapat na pantangi ng bawat pambalana.

7. bansa
8. ilog
9. bayani

Mga Sagot: 1. PT  2. PB  3. PT  4. PB  5. PT  6. PB  7. Halimbawa: Pilipinas, Japan  8. Halimbawa: Ilog Pasig, Ilog Cagayan  9. Halimbawa: Andres Bonifacio, Apolinario Mabini

Mga Madalas Itanong (FAQ)

Ano ang pagkakaiba ng pantangi at pambalana?

Ang pantangi ay tiyak na ngalan at nagsisimula sa malaking titik (hal. Maynila). Ang pambalana ay karaniwang ngalan at nagsisimula sa maliit na titik (hal. lungsod).

Pantangi ba ang pangalan ng alagang hayop?

Oo. Ang pangalan ng alaga gaya ng Bantay o Muning ay pantangi, ngunit ang aso at pusa ay pambalana.

Pantangi ba ang mga araw at buwan?

Oo, kaya isinusulat ang mga ito sa malaking titik: Lunes, Enero.

Ano ang pangngalan sa Ingles?

Noun. Ang pantangi ay proper noun at ang pambalana ay common noun.

Buod

Ang pangngalan ay maaaring pantangi (tiyak na ngalan, malaking titik) o pambalana (karaniwang ngalan, maliit na titik). Ang wastong pagkilala sa dalawa ay nakatutulong sa tamang pagsulat at paggamit ng malaking titik. Kaugnay na aralin: Uri ng Panghalip.