Ang pang-uri ay isang bahagi ng pananalita na nagbibigay ng deskripsyon o turing sa pangngalan o panghalip. Ginagamit ito upang bigyang-linaw, bigyang-kulay, o bigyang-diin ang salitang tinutukoy. Sa wikang Ingles, ito ay adjective.
Halimbawa, sa pangungusap na “Ang bata ay masayahin,” ang salitang masayahin ay pang-uri. Ito ang naglalarawan sa katangian ng pangngalang “bata.” Sa araling ito, aalamin natin ang tatlong uri ng pang-uri, ang mga uri ng pamilang, at ang kaantasan nito — lantay, pahambing, at pasukdol — may talahanayan, mga karaniwang mali, at isang pagsasanay na may sagot.
Mga Halimbawa ng Pang-uri sa Pangungusap
- Maganda ang babaeng dumaan dito kanina.
- Si Tanya ay masipag.
- Masarap ang niluto ni lola.
- Matalino ang anak ni Aling Puring.
- Si Tonyo ay matangkad.
- Ang aking kapatid ay iyakin.
- Ang kanilang tahanan ay malaki.
Mga Uri ng Pang-uri
May tatlong uri ang pang-uri: panlarawan, pantangi, at pamilang.
1. Panlarawan
Ang pang-uring panlarawan ay naglalarawan ng katangian ukol sa laki, kulay, hugis, o kalagayan ng pangngalan o panghalip. Maaari rin itong maglarawan ng anyo, amoy, tunog, yari, at lasa — madalas sa pamamagitan ng limang pandama. Nailalarawan din nito ang ugali, asal, o damdamin ng tao o hayop.
Mga halimbawa: malaki, itim, bilog, mabait, malinis, matamis, mainit, makinis
- Matabang ang luto ni Helen.
- Maliit ang kanilang kusina.
- Malinis ang kanilang bakuran.
- Malaki ang katawan ni Pilo.
- Si Janice ang babaeng nakasuot ng pulang damit.
- Iwasan mong kumain ng mga pagkaing masyadong matamis.
- Makinis ang ibabaw ng mesa, ngunit magaspang ang pader.
- Malamig ang tubig sa pitsel at mainit ang sabaw.
2. Pantangi
Ang pang-uring pantangi ay nagsasaad ng tiyak na uri o pinagmulan. Binubuo ito ng isang pangngalang pambalana at isang pangngalang pantangi. Ang pangngalang pantangi ay nagsisimula sa malaking titik at naglalarawan o tumutukoy sa uri ng pambalana.
Mga halimbawa: wikang Ingles, kulturang Pilipino, pagkaing Italyano, lalaking Tsino
- Nahihirapan magsalita si Ana ng wikang Ingles.
- Pagyamanin natin ang kulturang Pilipino.
- Ang pansit Malabon ay dapat matikman mo.
- May kakilala akong lalaking Tsino.
- Ang pasalubong ni nanay ay pagkaing Italyano.
- Pinag-aralan namin ang kasaysayang Asyano.
Tandaan: sa “wikang Ingles,” ang “wika” ay pambalana at ang “Ingles” ay pantangi. Palalimin ang pagkakaiba sa araling Pantangi at Pambalana.
3. Pamilang
Ang pang-uring pamilang ay nagsasabi ng bilang, dami, halaga, o posisyon ng pangngalan. Halimbawa: dalawang itlog, unang gantimpala.
Mga Uri ng Pang-uring Pamilang
May anim na uri ang pang-uring pamilang: patakaran, panunuran, pamahagi, pahalaga, palansak, at patakda.
1. Patakaran
Nagsasaad ito ng aktuwal o basal na bilang ng tao o bagay.
- Mayroong isang lalaki na sumusunod sa akin.
- Sina Trina at Lito ay may anim na anak.
- Kumain ako ng dalawang itlog ngayong umaga.
2. Panunuran
Nagsasaad ito ng posisyon o pagkakasunod-sunod — kung pang-ilan ang tao o bagay.
- Ako ang ikalimang mag-aaral na napiling lumahok sa paligsahan.
- Nakamit ni Joseph ang unang gantimpala.
- Binigyan ko ng pangalawang pagkakataon ang aking kapatid.
- Gawin mo ang pagsasanay sa ika-17 pahina ng aklat.
3. Pamahagi
Nagsasaad ito ng bahagi ng kabuuan, ng pantay na hatian, o ng porsiyento. Ang unlaping tig- ay ginagamit sa pantay na pamamahagi. Maaari rin itong bahagimbilang o hating-bilang, at maaaring gamitin ang “bahagdan” o “porsiyento.”
Ilang bahagimbilang: kalahati (1/2), katlo (1/3), kapat o sangkapat (1/4), kalima (1/5), dalawang-katlo (2/3), apat na kalima (4/5), tatlo at kalahati (3 1/2)
- Ayaw ni Toto umutang kay Pilo dahil sa limang porsiyentong tubo kada taon.
- Tiglilimang lapis ang ibibigay sa mga mag-aaral.
- Gumamit ako ng kalahating tasa ng tubig sa pagluto.
- Sangkapat na mangkok ng kanin lang ang kinain ni Carlo.
4. Pahalaga
Nagsasaad ito ng halaga o katumbas na pera ng bagay.
- Bumili si Linda ng pisong tsokolate para sa kanyang bunso.
- Ibinenta sa halagang higit limang milyon ang bahay nila Jenny.
- Binigyan ako ng tatlumpung pisong load ng kapatid ko.
5. Palansak
Nagsasaad ito ng pagpapangkat — kung ilan ang bumubuo sa bawat pangkat. Halimbawa, ang dala-dalawa ay nangangahulugang “tigdalawa” o “sadyang pares.”
- Dala-dalawang pakete ng kape ang iniinom ni Lori.
- Sampu-sampu ang mga tao na nagsisidatingan sa palengke.
- Walu-walo ang mga mag-aaral sa bawat mesa.
6. Patakda
Nagsasaad ito ng tiyak na bilang na hindi na dadagdagan o babawasan. Karaniwang inuulit ang unang pantig: iisa, dadalawa, aapat, wawalo.
- Iisa lang ang binili niyang kuwaderno.
- Dadalawang subo lamang at busog na ang aking anak.
- Aapat ang binili kong itlog.
- Wawalong mag-aaral ang kasama sa piknik.
Talahanayan: Tatlong Uri ng Pang-uri
| Uri | Kahulugan | Mga halimbawa |
|---|---|---|
| Panlarawan | Naglalarawan ng katangian, anyo, lasa, ugali, o kalagayan | malaki, itim, mabait, malinis, matamis |
| Pantangi | Pambalana + pantangi (may malaking titik) | wikang Ingles, kulturang Pilipino, pagkaing Italyano |
| Pamilang | Nagsasabi ng bilang, dami, halaga, o posisyon | dalawang itlog, unang gantimpala, kalahating tasa |
Kaantasan ng Pang-uri
May tatlong antas o kaantasan ng pang-uri. Tandaan ang wastong pagkakasunod: 1. Lantay, 2. Pahambing, 3. Pasukdol.
1. Lantay
Ang lantay ay pang-uring naglalarawan sa isa o sa isang pangkat ng tao, bagay, o pangyayari nang walang paghahambing. Ito ang payak o payak na anyo ng pang-uri. Para sa mas mahabang talakayan, basahin ang Lantay: Kahulugan at Halimbawa.
- Maganda ang hardin ni Aling Rosa.
- Matalino ang bagong kaklase namin.
- Mabilis ang takbo ng aso.
- Ang sabaw ay mainit.
2. Pahambing
Ang pahambing ay ginagamit sa pagtutulad ng dalawang tao, bagay, o pangyayari. May dalawang uri ito: magkatulad at di-magkatulad.
A. Pahambing na Magkatulad
Ginagamit ito kapag magkapantay ang katangian. Karaniwang panlapi: sing-, kasing-, at magkasing-.
- Kasingbait ni Ana si Elena.
- Singganda ng bulaklak ang kanyang palamuti.
- Magkasinggaling sa matematika sina Marco at Luis.
- Kasingtaas ni ama ang kanyang anak.
B. Pahambing na Di-magkatulad
Ginagamit ito kapag hindi magkapantay ang katangian. Inilalagay ang di-gaano, mas, higit, o lalo bago ang pang-uri, at madalas sinusundan ng kaysa, kaysa kay, o kaysa sa.
- Si Joy ay higit na magaling kaysa kay Jun.
- Mas mataas ang puno kaysa sa bakod.
- Lalong matamis ang mangga ngayong tag-araw kaysa noong isang taon.
- Di-gaano kainit ang tubig kaysa sa sabaw.
3. Pasukdol
Ang pasukdol ay ginagamit upang ipakita ang kahigitan ng isa kaysa sa karamihan o sa lahat — ang pinakamataas na antas. Hindi ito paghahambing ng dalawa lamang; iyon ay pahambing. Karaniwang anyo: pinaka-, napaka-, ubod ng, sagad sa, at kay- + -an (tulad ng kaygaganda).
- Si Ana ang pinakamatalino sa klase.
- Napakaganda ng tanawin sa bundok.
- Ubod ng bait ang kanilang lola.
- Ito ang pinakamalaking aklat sa silid-aklatan.
- Kaylalim ng ilog sa bahaging iyon.
Talahanayan: Kaantasan ng Pang-uri
| Kaantasan | Kahulugan | Palatandaan | Halimbawa |
|---|---|---|---|
| 1. Lantay | Walang paghahambing | Payak na anyo | maganda, matalino, mainit |
| 2. Pahambing | Pagtutulad ng dalawa | sing-/kasing-/magkasing-; mas, higit, lalo, di-gaano + kaysa | singganda; mas mataas kaysa sa bakod |
| 3. Pasukdol | Pinakamataas; higit sa karamihan o sa lahat | pinaka-, napaka-, ubod ng, kay- + -an | pinakamatalino, napakaganda, ubod ng bait |
Mga Karaniwang Mali
- Pagpapalit sa pahambing at pasukdol. Ang pagtutulad ng dalawa ay pahambing (Mas matangkad si Carlo kaysa kay Ben.). Ang pinakamataas na antas ay pasukdol (Si Carlo ang pinakamatangkad sa pamilya.).
- Malaking titik sa pang-uring pantangi. Tama: kulturang Pilipino, wikang Ingles. Ang pantanging bahagi ay palaging may malaking titik.
- Pamilang na walang pang-angkop. Tama: dalawang itlog (hindi “dalawa itlog”). Ang pamilang at ang pangngalan ay iniuugnay ng -ng o na.
- Paggamit ng “mas” sa pasukdol. Mali: Siya ang mas pinakamatalino. Tama: Siya ang pinakamatalino. Huwag pagsamahin ang “mas” at “pinaka-.”
Pagsasanay
A. Tukuyin kung panlarawan, pantangi, o pamilang ang salitang nakaitalic.
- Kumain ako ng dalawang itlog ngayong umaga.
- Pagyamanin natin ang kulturang Pilipino.
- Malinis ang kanilang bakuran.
- Nakamit ni Joseph ang unang gantimpala.
- Ang pasalubong ni nanay ay pagkaing Italyano.
B. Tukuyin ang kaantasan: lantay, pahambing, o pasukdol.
- Si Ana ang pinakamatalino sa klase.
- Maganda ang hardin ni Aling Rosa.
- Si Joy ay higit na magaling kaysa kay Jun.
- Magkasinggaling sa matematika sina Marco at Luis.
- Napakaganda ng tanawin sa bundok.
C. Piliin ang wastong sagot.
- Ano ang tawag sa pang-uring nagsasabi ng bilang, dami, o posisyon? A. Panlarawan B. Pantangi C. Pamilang
Mga sagot: 1. pamilang 2. pantangi 3. panlarawan 4. pamilang (panunuran) 5. pantangi 6. pasukdol 7. lantay 8. pahambing (di-magkatulad) 9. pahambing (magkatulad) 10. pasukdol 11. C. Pamilang. Ang pang-uring pamilang ay nagsasabi ng bilang, dami, o posisyon — gaya ng “dalawang itlog” o “unang gantimpala.”
Mga Madalas Itanong (FAQ)
Ano ang tatlong uri ng pang-uri?
Panlarawan, pantangi, at pamilang. Ang panlarawan ay naglalarawan ng katangian, ang pantangi ay pambalana + pantangi, at ang pamilang ay nagsasabi ng bilang, dami, o posisyon.
Ano ang wastong pagkakasunod ng kaantasan?
Lantay, pahambing, pasukdol. Ang lantay ay walang paghahambing, ang pahambing ay pagtutulad ng dalawa, at ang pasukdol ang pinakamataas na antas.
Ano ang pagkakaiba ng pahambing at pasukdol?
Ang pahambing ay paghahambing ng dalawa (mas mataas kaysa sa bakod o kasingtaas). Ang pasukdol ay kahigitan sa karamihan o sa lahat (pinakamataas, napakataas).
Pamilang ba ang “unang gantimpala”?
Oo. Ito ay pamilang na panunuran dahil nagsasaad ito ng posisyon.
Ano ang pang-uri sa Ingles?
Adjective. Ang panlarawan, pantangi, at pamilang ay mga uri nito sa Filipino.
Buod
Ang pang-uri ay naglalarawan sa pangngalan o panghalip. May tatlong uri ito — panlarawan, pantangi, at pamilang — at tatlong kaantasan: lantay (walang paghahambing), pahambing (pagtutulad ng dalawa), at pasukdol (pinakamataas na antas). Kaugnay na aralin: Lantay: Kahulugan at Halimbawa at Uri ng Pang-abay.
I-download ang Worksheet Pack
Sanayin ang natutunan mo: 25-pahinang printable na may 190+ aytem at susi sa pagwawasto.
I-download ang Worksheet Pack
Sanayin ang natutunan mo: 12-pahinang printable na Pang-angkop pack na may 80+ aytem at susi sa pagwawasto.
I-download ang Worksheet Pack
Sanayin ang natutunan mo: 12-pahinang printable na Pang-uri pack na may 81+ aytem at susi sa pagwawasto.
Comments are closed.