Sa mga pangungusap na “Si Liza ay masipag” at “Ang mga bata ay naglalaro,” napapansin mo ba ang maliliit na salitang si at ang mga? Ang mga ito ay tinatawag na pantukoy. Maliit man, malaki ang papel nila sa pagbuo ng wastong pangungusap. Sa araling ito, aalamin natin ang kahulugan ng pantukoy, ang mga uri nito, ang tamang gamit, at ang mga karaniwang pagkakamali, kasama ang pagsasanay na may sagot.
Ano ang Pantukoy?
Ang pantukoy (article o determiner sa Ingles) ay mga katagang ginagamit sa unahan ng pangngalan o panghalip upang ipakilala o tukuyin ito. Karaniwan itong makikita sa unahan ng simuno o panaguri ng pangungusap.
Halimbawa:
- Ang guro ay mabait.
- Si Jose ay nag-aaral sa silid-aklatan.
- Ang mga mag-aaral ay nakapila.
Dalawang Uri ng Pantukoy
Hinahati ang pantukoy batay sa uri ng pangngalang sinusundan nito: pambalana o pantangi. Balikan ang pagkakaiba ng dalawa sa Pantangi at Pambalana.
1. Pantukoy na Pambalana
Ginagamit sa unahan ng pangngalang pambalana, o karaniwang pangalan ng tao, bagay, hayop, lugar o pangyayari.
- ang – isahan: Ang aso ay tumatahol.
- ang mga – maramihan: Ang mga aso ay tumatahol.
- mga – nagpapakita ng dami: Bumili kami ng mga prutas.
2. Pantukoy na Pantangi
Ginagamit sa unahan ng pangngalang pantangi na tumutukoy sa tao, gaya ng pangalan ng tao o tawag sa kaniya.
- si – isahan: Si Maria ay nagluluto.
- sina – maramihan: Sina Maria at Ana ay nagluluto.
- ni – isahan, nagpapakita ng gumawa o may-ari: Ang aklat ni Pedro ay bago.
- nina – maramihan: Ang proyekto nina Pedro at Ben ay natapos.
- kay – isahan, kasunod ng pangalan ng tao: Ibigay mo ito kay Lolo.
- kina – maramihan: Pumunta kami kina Tita Rosa.
Talahanayan ng mga Pantukoy
| Uri | Isahan | Maramihan | Halimbawa |
|---|---|---|---|
| Pambalana | ang | ang mga | Ang bata / Ang mga bata |
| Pantangi (paksa) | si | sina | Si Ana / Sina Ana at Ben |
| Pantangi (gumagawa/may-ari) | ni | nina | ni Ana / nina Ana at Ben |
| Pantangi (layon/direksiyon) | kay | kina | kay Ana / kina Ana at Ben |
Paalala: Sa ilang aklat, itinuturing na pang-ukol ang kay at kina dahil nag-uugnay ito ng pangngalan sa ibang salita. Basahin ang aralin sa pang-ukol para sa paliwanag. Ang ni/nina at ng/ng mga ay tinatawag din ng ibang aklat na pananda.
Tamang Gamit ng Pantukoy
- Gamitin ang si/sina para sa pangalan ng tao, hindi sa bagay o lugar. Mali: Si Maynila ay malaki. Tama: Ang Maynila ay malaki.
- Gamitin ang ang para sa pambalana at sa pangalan ng lugar, bagay o pangyayari: Ang Pilipinas ay kapuluan.
- Ang sina ay ginagamit kahit isang pangalan lang ang banggit kung may kasama pa: Sina Lola ay darating (si Lola at ang kaniyang mga kasama).
- Huwag pagsamahin ang dalawang pantukoy: Mali: Ang si Ana. Tama: Si Ana.
- Ginagamit ang si sa mga titulo at tawag na tumutukoy sa tiyak na tao: Si Nanay, Si Ginoong Cruz, Si Kapitan Reyes.
Pantukoy at ang Pang-angkop
Huwag ipagkamali ang pantukoy sa pang-angkop. Ang pantukoy (ang, si, sina) ay nagpapakilala sa pangngalan. Ang pang-angkop (na, -ng, -g) ay nag-uugnay sa panuring at tinuturingan, gaya ng magandang araw.
Pantukoy sa Isang Talata
Basahin ang maikling talata at pansinin ang mga pantukoy na naka-bold:
Si Carlo ay masipag na mag-aaral. Tuwing Sabado, tinutulungan niya ang kaniyang ama sa bukid. Ang mga kapatid naman niya ay tumutulong kay Nanay sa bahay. Pagkatapos ng gawain, sabay-sabay silang kumakain ng tanghalian na niluto ni Lola. Sa hapon, dumadalaw sila kina Tito Ramon upang makipaglaro sa kanilang mga pinsan.
| Pantukoy | Uri | Sinusundan |
|---|---|---|
| Si | Pantangi, isahan | Carlo (tao) |
| ang | Pambalana, isahan | kaniyang ama |
| Ang mga | Pambalana, maramihan | kapatid |
| kay | Pantangi, isahan | Nanay |
| ni | Pantangi, isahan | Lola |
| kina | Pantangi, maramihan | Tito Ramon (at pamilya) |
Makikita na nagbabago ang pantukoy depende sa kung tao o hindi, isahan o maramihan, at kung ano ang tungkulin ng pangngalan sa pangungusap.
Mga Karaniwang Pagkakamali
| Mali | Tama | Dahilan |
|---|---|---|
| Si aso ay tumahol. | Ang aso ay tumahol. | Pambalana ang aso |
| Ang Carlo ay matangkad. | Si Carlo ay matangkad. | Pangalan ng tao ang Carlo |
| Ibigay mo kay mga bata. | Ibigay mo sa mga bata. | Ang kay ay para sa pangalan ng tao |
| Si Ana at si Ben ay umalis. | Sina Ana at Ben ay umalis. | Mas maikli at wasto ang sina |
Tandaan: tama rin sa gramatika ang “Si Ana at si Ben,” pero mas karaniwan at mas maayos ang sina kapag maramihan.
Pagsasanay
Punan ng wastong pantukoy (ang, ang mga, si, sina, ni, nina, kay, kina).
- ______ Gng. Santos ay aming guro.
- Hiniram ko ang payong ______ Liza.
- ______ bulaklak sa hardin ay namumukadkad.
- Dadalaw kami ______ Lolo at Lola sa Linggo.
- ______ Mark at Joy ay magkapatid.
- Iniabot ni Ben ang sulat ______ Carmen.
Mga Sagot: 1. Si; 2. ni; 3. Ang mga; 4. kina; 5. Sina; 6. kay
Kailangan mo ng dagdag na pagsasanay? Subukan ang Pantukoy Worksheet Pack na may susi sa pagwawasto.
Mga Madalas Itanong (FAQ)
Ano ang dalawang uri ng pantukoy?
Pambalana (ang, ang mga, mga) at pantangi (si, sina, ni, nina, kay, kina).
Ano ang pagkakaiba ng “si” at “ang”?
Ang si ay ginagamit sa pangalan ng tao. Ang ang ay ginagamit sa pambalana at sa pangalan ng lugar, bagay o pangyayari.
Ano ang maramihan ng “si”?
Sina. Halimbawa: Sina Ana at Ben ay nag-aaral.
Pantukoy ba o pang-ukol ang “kay”?
Magkaiba ang pagturing ng mga aklat. Sa ilang aralin, kabilang ito sa pantukoy na pantangi; sa iba, itinuturing itong pang-ukol dahil nag-uugnay ito ng pangngalan sa ibang bahagi ng pangungusap.